W poście o siedmiu największych problemach współczesnej matematyki wspomniałem o Grigorim Perelmanie, matematycznym geniuszu z Sankt-Petersburga. Jak się okazuje, Grigori nie tylko odmówił przyjęcia nagrody w wysokości $1 000 000 za udowodnienie Hipotezy Pointcarego, ale także odmówił przyjęcia Medalu Fieldsa, najwyższego odznaczenia jakie matematyk może uzyskać (Medal Fieldsa jest powszechnie nazywany “matematycznym Noblem”). Na marginesie, bardzo wiele osób uważa, że nagrody Nobla nie są przyznawane w matematyce, ponieważ Alfred Nobel miał rzekomo nienawidzić matematyków, z których jeden (najczęściej wymieniany jest Gösta Mittag-Leffler) miał uwieść jego narzeczoną czy kochankę. Historia jest może pociągająca, ale całkowicie wyssana z palca, a powody pominięcia matematyki na liście nagradzanych dyscyplin są dużo bardziej prozaiczne. Wracając jednak do Grigoria Perelmana, nie zgodził się on opublikować swojego dowodu w recenzowanym periodyku matematycznym (co jest warunkiem koniecznym przyznania nagrody, Perelman nie zgadza się, aby ktokolwiek oceniał jego pracę), mimo, że nie ma żadnych wątpliwości, że jego dowód jest poprawny. Odrzucił wszystkie lukratywne propozycje pracy które napłynęły z czołowych amerykańskich uniwersytetów (bo jest zniesmaczony zepsuciem i komercjalizacją współczesnej matematyki). Następnym etapem było zerwanie jakichkolwiek kontaktów z petersburskim środowiskiem matematycznym (w tym z jego wieloletnim przyjacielem i opiekunem, Siergiejem Rukszynem). Na końcu Perelman porzucił calkowicie matematykę i zaszył się w malutkim mieszkaniu na obrzeżach Petersburga, gdzie mieszka ze swoją wiekową mamą.

W ostatnim wydaniu internetowego magazynu Failure znajduje się wywiad z Maszą Gessen, autorką biografii Perelmana “Perfect Rigor: A Genius + the Mathematical Breakthrough of the Century”.

Gdy się pracuje w bazach danych, warto słuchać, co ma do powiedzenia Michael Stonebraker. Szczególnie, gdy bierze się za obronę systemów zarządzania bazami danych przed różnymi zakusami, np. przed powrotem do pre-relacyjnej ery pod postacią MapReduce. Tym razem na łamach blogu Communications of the ACM Stonebraker ostro atakuje zwolenników porzucenia tradycyjnych systemów zarządzania bazami danych na rzecz baz danych “NoSQL”, czyli różnego rodzaju składnic danych w stylu rozproszonych tablic haszowych lub składnic dokumentów. Stonebraker twierdzi, że nie istnieją żadne racjonalne przesłanki aby rezygnować z dobrodziejstw oferowanych przez tradycyjne bazy danych (przetwarzanie transakcyjne, zorientowany na zbiory język zapytań, zarządzanie współbieżnością, wielowersyjność, spójność i odtwarzanie po awarii) w celu niewielkiego przyspieszenia działania bazy danych. Opierając się na pracy “OLTP Through the Looking Glass, and What We Found There” twierdzi, że głównymi powodami opóźnień we współczesnych bazach danych są: zapis logu (dziennika), zakładanie blokad, zakładanie blokad na obiektach współdzielonych w pamięci (ang. latches) oraz zarządzanie buforem danych. W efekcie, nie można znacząco przyspieszyć działania bazy danych bez usunięcia jednego z tych mechanizmów, a co za tym idzie, bez poświęcenia jednej z fundamentalnych usług systemu zarządzania bazą danych (np. usunięcie zapisu logu uniemożliwi odtwarzanie po awarii i zapewnianie trwałości transakcji, usunięcie blokad uniemożliwi implementację pesymistycznych algorytmów zarządzania współbieżnością, itd.)

Cały wpis (autor zapowiada, że pojawi się jeszcze druga część) jest bardzo ciekawy i wart lektury.

W zasadzie nawet nie 1 milion, ale 6 lub 7 milionów dolarów (7, jeśli bardzo się pospieszycie). Clay Mathematics Institute of Cambridge (Cambridge w stanie Massachusetts) wpadł na ciekawy pomysł świętowania nowego millennium. Zebrał trochę pieniędzy (rzeczone $7 000 000), wybrał siedem milenijnych problemów matematycznych i zaoferował okrągły $1 000 000 za rozwiązanie każdego z problemów. Oczywiście, wyraźnie widać tu wpływ Dawida Hilberta i jego słynnych 10 problemów matematyki, ogłoszonych w trakcie Międzynarodowego Kongresu Matematyków w Paryżu w 1900 roku. Hilbert później rozszerzył listę do 24, a następnie zmniejszył do 23 problemów. Jak pokazała historia, rozwiązanie wielu problemów z listy Hilberta popchnęło matematykę znacząco do przodu a konkurencja między naukowcami ścigającymi się w rozwiązywaniu kolejnych problemów zaowocowała wieloma nieoczekiwanymi rozwiązaniami (np. rezultatami prac podjętych w odpowiedzi na tezy Hilberta były dwa wielkie twierdzenia Goedla: twierdzenie o niezupełności i twierdzenie o niedowodliwości niesprzeczności). Z oryginalnej listy Hilberta na dzień dzisiejszy:

• 10 problemów zostało definitywnie rozstrzygniętych,
• 8 problemów zostało częściowo rozstrzygniętych lub rozwiązania są dyskusyjne (przede wszystkim ze względu na wielość interpretacji samego sformułowania problemu przez Hilberta),
• 5 problemów do dziś nie zostało rozstrzygniętych (w tym najsłynniejszy problem, czyli Hipoteza Goldbacha: każda liczba parzysta większa niż 2 da się przedstawić jako suma dwóch liczb pierwszych).

Problemy podane przez CMIC to nowy zestaw (powtarza się tylko problem Hipotezy Riemanna). Nie muszę dodawać, że nie są to problemy z gatunku takich, które można zabrać ze sobą do toalety zamiast sudoku. Jako informatyka cieszy mnie, że na liście znalazł się także problem P != NP (o którym pisałem już wcześniej).

Pełna lista problemów jest następująca:

1. hipoteza Bircha i Swinnerton-Dyera
2. hipoteza Hodge’a
3. równania Naviera-Stokesa
4. problem P != NP
5. hipoteza Pointcare’go (w zasadzie rozwiązana, ale trudny charakter Grigorija Perelmana uniemożliwia mu odebranie nagrody)
6. hipoteza Riemanna
7. pole Yanga-Millsa

Szczegółowe reguły i zasady konkursu są dostępne na stronach Clay Mathematics Institute.

Znajomy przesyła zagadkę. Co prawda w postaci łańcuszka (jeśli zgadniesz, to dopisz się do listy i prześlij list dalej), ale nie będziemy wspierać takiej formy dystrybucji internetowej. Prezentuję samą zagadkę, akurat w sam raz, żeby rozruszać szare komórki po niedzielnym obiedzie:

Ten odnośnik krążył ostatnio po Internecie i zdobył sobie dużą popularność, więc istnieje spore prawdopodobieństwo, że już to widzieliście. Jeśli jednak nie, to zdecydowanie warto się zapoznać. W trakcie lekcji biologii i fizyki w szkole uczymy się o atomach, cząsteczkach, komórkach i częściach komórki, ale łatwo można odnieść wrażenie, że istnieje ogromna przepaść między omawianymi bytami. O ile świat atomów i cząsteczek jest nieprawdopodobnie mały, o tyle następne “cegiełki” budulcowe materii ożywionej i nieożywionej są zdecydowanie większe (np. mitochondria, łańcuchy DNA, białka) i brakuje “tego czegoś w środku”, co wypełniłoby tę lukę. W Centrum Nauczania Genetyki Uniwersytetu Utah powstała bardzo przejrzysta wizualizacja rozmiarów bardzo małych rzeczy.Podróż zaczynamy od rozmiaru ziarnka kawy, a kończymy na pojedynczym atomie węgla.
Podobnie, ciekawym doświadczeniem jest podróż w kierunku rzeczy bardzo dużych. Ten zbiór porównań rozmiarów pokazuje, jak się ma rozmiar naszej planety do Słońca, Polluxa, Arcturusa, Aldebarana, Betelgeuse (z której pochodził Ford Prefect) oraz Antaresa. Jesteśmy tylko bladą niebieską kropką w bezmiarze kosmosu, lub, innymi słowy, wszechświat jest bardzo, bardzo duży:

Z okazji leniwie płynącej niedzieli postanowiłem podzielić się z czytelnikami kolejną dawką hermetycznego humoru. Nie znalazłem wystarczającej liczby żartów dotyczących stricte baz danych i eksploracji danych, więc duża część z poniższych żartów dotyczy ogólnie pojmowanej informatyki i programowania. Nie wszystkie są bardzo dobre, niektóre są takie sobie, ale parę jest bardzo śmiesznych. Swoje własne propozycje umieszczajcie w komentarzach.

• Shakespeare nie znał odpowiedzi na swoje pytanie, ale dla informatyka odpowiedź jest oczywista: 2B | ~2B = FF.
• Dlaczego informatycy zawsze mylą Halloween i Boże Narodzenie? Ponieważ Oct 31 = Dec 25
• Optymista twierdzi, że szklanka jest w połowie pełna. Pesymista twierdzi, że szklanka jest w połowie pusta. Programista twierdzi, że szklanka jest dwa razy za duża.
• Na świecie są trzy typy ludzi: (1) ci, którzy rozumieją rekurencję, (2) ci, którzy nie rozumieją rekurencji, (3) ci, którzy uważają, że na świecie są trzy typy ludzi: (1) ci, którzy rozumieją rekurencję, (2) ci, którzy nie rozumieją rekurencji, (3) ci, którzy uważają, że na świecie są trzy typy ludzi:(1) ci, którzy rozumieją rekurencję, (2) ci, którzy nie rozumieją rekurencji, (3) ci, którzy uważają, że na świecie są trzy typy ludzi…
• Nie w O(1) zbudowano Rzym
• Na świecie są tylko dwa rodzaje programistów SQL: (*) ci, którzy wiedzą, jak COUNT(*) traktuje NULLe, (*) ci, którzy nie wiedzą, (*) ci, którzy mają to gdzieś
• niezupełnie informatyczny: Werner Heisenberg zostaje zatrzymany przez patrol na autostradzie, policjant mówi: “panie kierowco, ma pan pojęcie, jak szybko pan pędził?” a Heisenberg na to: “nie, ale dokładnie wiem, gdzie jestem!”
• Żona instruuje programistę przed wizytą w sklepie: “kup masło, jeśli będą jajka, to kup 10″. Programista wraca z dziesięcioma masłami i mówi: “mieli jajka”.
• # unzip ; strip ; touch ; finger ; mount ; fsck ; more ; yes ; umount ; sleep
• Nagrobek programisty: General protection fault 12.04.1962 – Runtime error 23.12.2008
• Wchodzi maszyna Turinga do baru. Barman pyta: “Co podać?” Po chwili milczenia barman znów pyta: “Przepraszam, co podać?” A maszyna Turinga na to: “Nie mogę rozstrzygnąć”
• Jeśli milion małp będzie stukało w milion klawiatur, jedna z nich w końcu wystuka program w Javie. Reszta wystuka programy w Perlu.
• Rosyjska ruletka: [ $[ $RANDOM % 6 ] == 0 ] && rm -rf / || echo *Click*
• Język C łączy w sobie moc asemblera z łatwością użytkownia asemblera

Kto z Was wie, gdzie mieści się Ruda-Gwizdanów? Do dzisiaj też nie miałem pojęcia. W 1997 roku miał tam miejsce atak terrorystyczny, polegający na odpaleniu ładunków wybuchowych podczas spotkania weteranów. Niestety, Wikipedia milczy o ataku, podobnie jak Google. Więc skąd wiem, że terroryści zawitali do Gwizdanowa?

Od 2001 roku Uniwersytet Stanu Maryland gromadzi informacje o aktach terroryzmu na całym świecie. Niedawno baza danych o szumnej nazwie “Global Terrorism Database” została udostępniona publicznie. Baza zawiera informacje o ponad 80 000 aktach terroryzmu i oferuje możliwość wyszukiwania według regionu, kraju, typu ataku, czasu czy liczby ofiar. Serwis oferuje także kalendarium i proste narzędzia do wizualizacji. Wszystkie dane można uzyskać w surowej postaci po skontaktowaniu się z autorami. Baza danych może być swobodnie wykorzystywana do badań naukowych pod warunkiem zacytowania źródła danych. Wszystkie szczegóły znajdują się na głównej stronie projektu.

A tutaj można sprawdzić akty terroryzmu popełnione w Polsce na przestrzeni ostatnich 30 lat.

W dniach 4-7 stycznia 2010 w Pekinie odbędzie się konferencja o nazwie The First Symposium on Innovations in Computer Science (ICS 2010). To jest bardzo ciekawy pomysł, który polega, z grubsza rzecz biorąc, na zebraniu artykułów typu position paper lub vision paper i zaprezentowaniu ich w jednym miejscu. Jak zauważają organizatorzy i pomysłodawcy konferencji, tego typu prace mają poważne trudności w przebiciu się podczas tradycyjnych konferencji. W cfp czytamy m.in.:

Innovations in Computer Science (ICS) is a new conference in theoretical computer science, broadly construed. ICS seeks to promote research that carries a strong conceptual message (e.g., introducing a new concept or model, opening a new line of inquiry within traditional or cross-disciplinary areas, or introducing novel techniques or novel applications of known techniques). ICS welcomes all submissions whether they are aligned with the current TCS research directions or transcend these boundaries.

Jest to pierwsza edycja tej konferencji i mam nadzieję, że będzie udana. Lista streszczeń artykułów przyjętych do prezentacji wygląda bardzo obiecująco! A najfajniejsze w tym wszystkim jest to, że znakomita większość artykułów prezentowanych na tej konferencji jest publicznie dostępna (podziękowania dla Shivy Kintali’ego za zebranie wszystkich linków). Szkoda tylko, że materiały konferencyjne są publikowane w lokalnym zeszycie a konferencja odbywa się tak daleko. I że w przyszłym roku też odbędzie się w Pekinie.

Na przykład książka “The Elements of Statistical Learning” autorstwa Trevora Hastie, Roberta Tibshirani i Jerome Friedmana. To już druga edycja książki wydanej przez Springera w serii “Springer Series on Statistics“. Na ponad 700 stronach książka opisuje m.in.: uczenie nadzorowane, regresję liniową, klasyfikację liniową i regresję logitową, metody wygładzania, metody oceny modeli, wnioskowanie bayesowskie, metody bootstrap, algorytm EM, różne algorytmy indukcji drzew, techniki boosting, sieci neuronowe, rodzinę algorytmów SVM, metody k-najbliższych sąsiadów, odkrywanie reguł asocjacyjnych, metody analizy skupień, wybór cech przy użyciu metod PCA i ICA, algorytmy Random Forest, metody uczenia Ensemble oraz eksplorację danych wielowymiarowych. A najlepsze jest to, że książkę tę można (legalnie, bez targania z osiołka) mieć za darmo.

Książka jest dostępna na stronie domowej Roberta Tibshirani na Stanfordzie. Ale to nie wszystko! Wraz z książką można pobrać:

• wszystkie zbiory danych wykorzystywane w przykładach prezentowanych w książce,
• kod funkcji R implementujących wybrane metody opisywane w książce,
• kopie wszystkich rysunków wykorzystanych w książce (rysunki mogą być wykorzystane do uzupełnienia własnych materiałów dydaktycznych)

Chapeaux bas dla wydawcy, że pozwolił umieścić tę książkę w sieci. Książka już trafiła na moją listę lektur polecanych studentom.

Richard Feynman był absolutnym geniuszem, co do tego nie ma wątpliwości. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizyki, jeden z twórców bomby atomowej, żongler, profesjonalny gracz na bongosach, który w Los Alamos miał irytujący zwyczaj włamywania się do wszystkich sejfów, jakie napotkał, popularyzator nauki, malarz, biolog-amator, lista jest długa. Jeśłi ktoś nie zna tej niezwykle barwnej postaci, niech koniecznie kupuje jego autobiografię “Pan raczy żartować, panie Feynman“. Ucząc bawi, bawiąc uczy.

Większość użytkowników umieszczających komentarze w serwisie YouTube to kompletni debile, co do tego także nie ma wątpliwości. Dotychczas można było się bronić przed zalewem debilizmu wylewającego się z komentarzy za pomocą różnych rozszerzeń do FireFoxa, np. z YouTube Comment Snob. Ale wczoraj trafiłem na coś znacznie lepszego. FeynTube to skrypt Greasemonkey, który zamienia wszystkie komentarze na YouTube na cytaty Feynmana! Nie tylko nie skacze mi ciśnienie w odpowiedzi na czyjść jawny brak mózgu, ale mogę przy okazji poznać coś wartościowego. A trzeba przyznać, że źródło cytatów zostało wybrane doskonale, dość wspomnieć, że ostatnie słowa Feynmana zarejestrowane moment przed jego śmiercią brzmiały: “I’d hate to die twice. It’s so boring“